Encyclopedia iranica
- نویسنده یا ویراستار: Ehsan Yarshater
- سال نشر: 1983-
- ناشر: Routledge and Kegan Paul
- نوع کتاب مرجع: دانشنامه
-
معرفی کتاب مرجع:
در سال ۱۳۴۸ ش «بنگاه ترجمه و نشر کتاب» بر آن شد به ترجمه مقالات و ویرایش جدید دایرةالمعارف اسلام (چاپ لیدن) بپردازد. بزودی با مشخص شدن ضعفها و کمبودهای آن در برخورد با موضوعهای مختلف لازم گردید تا مقالههای جدید و نو علاوه بر ترجمه برای آن تهیه و افزوده شود که نخستین جزوه آن با نام «دانشنامه ایران و اسلام» به سال ۱۳۵۴ ش انتشار یافت.
به موازات آن در سال ۱۳۵۱ مدیر آن پیشنهاد نمود دانشنامهای همانند به زبان انگلیسی با نام ایرانیکا نیز منتشر گردد و مقالات جدید را در بر گیرد و از دایرةالمعارف اسلام متمایز باشد. تا سال ۱۳۵۷ در مجموع ۹ جزوه از دانشنامه ایران و اسلام منتشر شد. جزوه دهم در ۱۳۶۰ روانه بازار گردید. اما پس از انقلاب و پایان کار دانشنامه طرح و پروژه ایرانیکا ادامه پیدا کرد.
مجموعه ایرانیکا یکی از بزرگترین و جامعترین پروژههای ایرانشناسی است که از سال ۱۹۷۴ م آغاز و تاکنون بیش از ۱۶۵۰ نفر از پژوهشگران تاریخ و تمدن و فرهنگ ایرانی با آن همکاری نمودهاند و البته قریب ۹۰ درصد این پژوهشگران غیرایرانی میباشند. احسان یارشاطر ویراستاری آن را بر عهده دارد.
افزون بر هیئت ویراستاران و مشاوران علمی، بیش از ۴۰ ویراستار در تکمیل این کار گروهی مشارکت و او را همراهی مینمایند. جلد اول این دانشنامه در ۱۳۶۱ (۱۹۸۲) به چاپ رسید و تا این زمان (۱۳۸۸) ۱۵ جلد آن انتشار یافته است و به نوشته ویکیپدیا قرار است در ۴۵ مجلد خاتمه یابد و پس از اتمام و تکمیل به زبان فارسی نیز ترجمه و منتشر گردد.
برخی از مقالات ایرانیکا به طور پیوسته (online) نیز «مدخل» شده و در وبگاه این مجموعه (www.Iranica.com) قابل دسترسی است. همچنین در حال حاضر پنج مقاله (انقلاب مشروطه، پوشاک در ایرانزمین، ادبیات داستانی در ایران، خوشنویسی، تاریخ روابط ایران و آلمان) از دانشنامه ایرانیکا به صورت کتابهای مستقل به فارسی ترجمه و توسط انتشارات امیرکبیر چاپ و نشر گردیده است.
هدف دانشنامه ایرانیکا
نام دانشنامه (Encyclopedia Iranica) به معنای «دانشنامه ایرانی» است و چون این واژه واژهای لاتینی و مؤنث است (a در آخر کلمه نشانه تأنیث است)، صفت آن نیز با آن مطابقت (Iranica) و مؤنث گردیده و ایرانیکا معادل «ایرانی» (Iranian) است.
این دانشنامه بر آن است خلأ مهمی را که در مراجع در دسترسی راجع به تاریخ و فرهنگ خاورمیانه وجود دارد پر کند.
برای رسیدن به این هدف ایرانیکا قصد دارد که مقالات محققانه مرتبط با فرهنگ ایرانی و تأثیرات متقابل ایران و همسایگانش را از پیش از تاریخ تا زمان حاضر تألیف نماید.
این دانشنامه مطالب گوناگون و متنوعی را در بر میگیرد. تاریخ، باستانشناسی، جغرافیا، ادبیات و هنر، فلسفه، عرفان، موسیقی، مردمشناسی، اقتصاد، پزشکی و بهداشت، اساطیر و فولکلور، شرح حال مردان و زنان بزرگ، ایرانشناسان، توصیف شهرها و کوهها، رودها و حیوانات و گیاهان و نیز کتابشناسی و فهرستها از جمله مباحث و موضوعات آن است.
