استناد به منابع با استفاده از سبکهای استناد دهی

7stepcitation


مفهوم استناد

استناد، فرایندی ذهنی، فرهنگی و در عین حال، عملی اجتماعی است. استناد به معنای سند قرار دادن چيزي، تكيه بر چيزي كردن (معین، 1387) و در اصطلاح، اشاره به سخن يا سند پيشين را گويند (حری، 1372). معمولاً پژوهشگران در نوشته‌هاي خود به آثاري كه ربط موضوعي با نوشته آن‌ها دارد، ارجاع مي‌دهند و از اين آثار براي تأييد نظر خويش استفاده مي‌كنند يا تفاوت نظر خود را با انديشه‌ها و يافته‌هاي جديد نشان مي‌دهند. اين آثار را، كه به منابع يا مآخذ نيز شهرت دارد، «استناد شده» يا «سند» و نوشته‌اي را كه به آن‌ها استناد مي‌كند، «استناد کننده» يا «متن» مي‌نامند.

 

ضرورت استناد

هر اثری که داستان یا گزارش مبتنی بر تجربه‏های شخصی فرد نباشد، حداقل متکی بر بخشی از یک یا چند منبع است. از اين رو، همان طور که قانون حق مؤلف حکم می‏کند، اخلاقیات نیز ایجاب می‏کند که مؤلفان و محققان به نحو مقتضی به معرفی منابع و مستنداتی بپردازند که در پی‌ریزی اثر تألیفی یا تحقیقی آنان نقش ایفا کرده‏اند (حری و شاهبداغي، 1383).

 

دلایل استناددهی
انگیزه نویسندگان از استناد به آثار دیگران، در پانزده مقوله زیر قابل دسته‏بندی است:
1- ارج‏گذاری و حرمت نهادن به پیشگامان و پیشکسوتان‏ (ادای دین فکری به آنان)؛
2- اعتباربخشی به آثار مرتبط و اظهار احترام به همکاران؛
3- شناسایی روش‏ها، ابزارها و نظایر آن‌ها؛
4- تهیه پیشینه مطالعات؛
5- تصحیح و به قاعده در آوردن آثار خود نویسنده؛
6- تصحیح و به قاعده در آوردن آثار و تألیفات دیگران؛
7- نقد آثار قبلی؛
8- اثبات ادعاها؛
9- آگاهی از انتشارات آتی و آن دسته از آثاری که آماده چاپ‏ هستند؛
10- رهنمون شدن به آثاری که در حد وسیع توزیع یا منتشر نشده‏اند (یا در قالب منابع مرجع ارائه شده و پنهان باقی‏ مانده‏اند)؛
11- احراز صحت یا اعتبار داده‏ها و حقایق؛
12- شناسایی آثار اصیل که در آن، اندیشه‏ای برای اولین بار مطرح شده است؛
13- شناسایی آثار اصیل که مفهوم یا اصطلاحی وضع، شده‏ را توضیح می‏دهد؛
14- ردّ اندیشه‏های دیگران؛
15- اولویت‏بندی ادعاهای دیگران (مورد بحث و تردید قرار دادن اظهارات پیشین) (داورپناه، 1384).

 

سبکهای استناد دهی

ضروری است که استنادها به صورتی منظم و استاندارد که شیوه استناد (Bibliographic Styles) نامیده می‌شوند مرتب گردند. شیوه‌های استناد رویکردهای استانداردی برای استناد به منابعی هستند که مؤلف در تدوین اثر خود از آن‌ها بهره گرفته است. این شیوه‌ها راهکارهایی را برای استناد درون‌متن  و برون‌متن و اطلاعات تکمیلی  در ﺧﺼﻮص ﻫﺮ ﻳک از استنادهای متنی در ﺑﺨﺶ پایانی با عنوان  ﻓﻬﺮﺳﺖ ﻣﻨﺎﺑﻊ ذکر می‌شود را ارائه می‌دهند. شیوه‌های استناد قوانینی برای حروف‌چینی، املاء، استفاده از حروف درشت و کوچک، نقطه‌گذاری و مواردی از این دست هستند. اغلب شیوه‌های استناد مبتنی بر مقتضیات رشته‌ای تدوین‌شده‌اند، برای مثال شیوه نامه انجمن روان‌شناسان آمریکا(APA) برای آثار حوزه علوم اجتماعی و رفتاری و شیوه ونکوور برای استفاده در علوم پزشکی شکل‌گرفته‌اند.     (دستنامه های استناددهی)

 

فهرست منابع

  • حری، عباس (1372). مروری بر اطلاعات و اطلاع رسانی. تهران: دبیرخانه هیئت امنای کتابخانه های عمومی کشور.
  • حری، عباس؛ اعظم شاهبداغی (1383). شیوه های استناد در نگارشهای علمی. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
  • داورپناه، محمدرضا ؛ معصومه آرمیده (1384). اطلاعات و جامعه. تهران: دبیزش.
  • معین، محمد (1387). فرهنگ فارسی (یک جلدی کامل). تهران: نشر ساحل.

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید