هدف‌های علم‌سنجی

علم‌سنجی دانش اندازه‌گیری علم تعریف شده است که با بررسی و کشف نظام و ساختار یک حوزه علمی به روش کمی، دستاوردهای قلمرو فکری را معین کرده و حتی خطوط احتمالی برای پیشرفت‌های بعدی را پیش‌بینی می‌کند. علم‌سنجی سعی دارد با استفاده از داده‌های کمی مربوط به تولید، توزیع و استفاده از متون علمی، علم و پژوهش علمی را توصیف و ویژگی‌های آن را مشخص کند.

 کاربردهای علم‌سنجی

شاخص‌های علم‌سنجی سه دسته هستند: معیارهای بهره‌وری که بهره‌وری پژوهشگر یا گروه پژوهشی را اندازه‌گیری می‌کند، معیارهای تأثیر که کیفیت یا عملکرد نشریات، پژوهشگران یا گروه پژوهشی را می‌سنجد و معیارهای ترکیبی که هدف این دسته از شاخص‌ها خلاصه‌کردن دو معیار بهره‌وری و تأثیر در یک عدد است. براساس معیارهای مطرح‌شده می‌توان کارکردهای مطالعات علم‌سنجی را به‌شرح زیر بیان کرد:

    • مطالعه کمّی و اندازه‌گیری علم
    • مطالعه تاریخی و جامعه‌شناختی علم و دانش
    • ارزیابی اولویت‌ها، چشم‌اندازها و ظرفیت‌های مراکز پژوهشی و دانشگاه‌ها
    • کمک به برنامه‌ریزی و سیاست‌گذاری علمی در تخصیص بودجه و توازن بودجه با هزینه
    • شناخت الگوهای ارتباطاتی در جوامع علمی
    • تعیین میزان همکاری نویسندگان حوزه‌های گوناگون
    • ترسیم ساختار علم و دانش به‌طور‌کلی
    • ترسیم ساختار موضوعات و حوزه‌های علمی خاص
    • نمایش ساختار علمی حوزه‌های موضوعی خاص
    • طراحی نقشه علمی کشور
    • ارزیابی وضعیت علوم و فناوری در کشور و سازمان
    • ابداع شاخص‌ها و مقیاس‌های اندازه‌گیری توسعه علم و فناوری
    • مطالعه ارتباطات میان رشته‌ای: روشن‌نمودن روابط میان حوزه‌های مختلف دانش، سنجش روابط میان رشته‌ای موضوعات و ارتباطات علمی
    • ارزیابی و رتبه‌بندی انتشارات
    • ارزیابی و سنجش عملکرد تحقیقاتی و آثار تولیدی نویسندگان، سازمان‌ها، دانشگاه‌ها، کشورها و...
    • تعیین سهم یک کشور، دانشگاه  یا سازمان در تولید علم در عرصه‌های ملی و بین‌المللی
    • سنجش عملی فعالیت‌های اعضای هیئت‌علمی
    • تهیه گزارش رشد علمی یک کشور
    • ردگیری روند تولید و اشاعه دانش‌های مختلف
    • آینده‌پژوهی در حوزه‌های موضوعی مختلف
    • بررسی غیرمستقیم شیوه‌های تولید، کسب و اشاعه اطلاعات علمی
    • مطالعه رشد متون در موضوعات خاص
    • اندازه‌گیری تأثیر انتشارات و رتبه‌بندی انتشارات بر اساس اهمیت آن‌ها
    • ردیابی انتشار اندیشه‌ها و مطالعه الگوهای انتشاراتی
    • تحلیل کمّی در مورد تولید، توزیع و استفاده از متون منتشر‌شده
    • تعیین نشریه‌های هسته، معرفی نویسندگان برتر و مقاله‌های پراستفاده
    • شناسایی، ارزیابی و انتخاب منابع علمی در حوزه ‌های موضوعی مختلف به‌‍منظور استفاده پژوهشگران

 

Cited Half Life Normal 0 false false false EN-US X-NONE AR-SA

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید